Month: May 2025

Մենք առաջին օրը գնացել ենք երեվան պատմության թանգարան։ Մյուս օրը մենք լողացին ու մաթեմատիկա արեցինք, հինգշափթի մենք Մայրենի պատրաստած քնուցյուն։

Կարդա´ տեքստը և կատարի´ր առաջադրանքը:

Հայաստանում արագիլների կարելի է հանդիպել գրեթե ամենուր, բայց հատկապես Արարատյան դաշտում: Մեր երկրում շատ են սպիտակ արագիլները: Սևերը հանդիպում են Սևանա լճի ավազանում, հյուսիսային և հարավարևմտյան շրջաններում: Սև արագիլը չափազանց զգուշավոր թռչուն է և նախընտրում է ապրել խուլ անտառներում՝ աղմկոտ աշխարհից հեռու:

Հայտնի է այս թռչունների ևս 16 տեսակ, որոնք տարածված են արևադարձային և բարեխառն գոտիներում:

Սպիտակ արագիլի մարմնի երկարությունը 100-115 սանտիմետր է, թևերի բացվածքը՝ 155-165 սանտիմետր: Այո՛, մեծ է թվում այս թռչունը, սակայն նրա զանգվածն ընդամենը 4 կիլոգրամ է:

Արագիլն իր բույնը հյուսում է ճյուղերից, խոտաբույսերից ու լաթերից՝ տանիքներին, ծառերի, աշտարակների, ժայռերի վրա, ամեն տեսակի սյուների ծայրերին: Ունենում է 3-5 ձագ: Նորածին ձագերը կարողանում են ձայն արձակել. դա ծնողներին կանչելու, վտանգի մասին զգուշացնելու համար է: Մեծանալով նրանք այդ հատկությունն աստիճանաբար կորցնում են, և արդեն հասուն արագիլները հաղորդակցվում են միայն կտուցի կափկափյունով: Այդ ձայնն ասես գարնանամուտի ավետիս լինի: Արագիլներն արի թռչուններ են. իրենց բույնը պաշտպանելու համար պատրաստ են համառորեն մարտնչելու:

Արագիլները սնվում են միջատներով, ձկներով, երկկենցաղներով, սողուններով, մկներով, նաև բույսերով: Արագիլը գյուղացու օգնականն է. այն ոչնչացնում է գյուղատնտեսական վնասատուներին:

Առաջադրանք

1. Հայաստանի ո՞ր տարածքում են ավելի հաճախ հանդիպում արագիլներին։

այաստանում արագիլների կարելի է հանդիպել գրեթե ամենուր, 

2. Արագիլների քանի՞ տեսակ է հայտնի աշխարհում և քանի՞ տեսակ կա Հայաստանում։

Հայտնի է այս թռչունների ևս 16 տեսակ, որոնք տարածված են արևադարձային և բարեխառն գոտիներում:

3. Տեքստից օգտվելով՝ գրի՛ր արագիլի մարմնի չափերը։

Սպիտակ արագիլի մարմնի երկարությունը 100-115 սանտիմետր է, թևերի բացվածքը՝ 155-165 սանտիմետր: 

4. Ինչի՞ց է իր բույնը հյուսում արագիլը։

Արագիլն իր բույնը հյուսում է ճյուղերից, խոտաբույսերից ու լաթերից՝ տանիքներին, ծառերի, աշտարակների, ժայռերի վրա, ամեն տեսակի սյուների ծայրերին: 

5. Ընդգծի´ր ճիշտ պատասխանը։

· Հայաստանում արագիլներ չկան

· Արագիլները վնաս են հասցնում գյուղացիներին։

· Արագիլները ունենում են 3-5 ձագ։

· Արագիլները շատ վախկոտ թռչուններ են:

6. Տեքստից օգտվելով՝ գրի՛ր՝ ինչպես են հաղորդակցվում արագիլները միմյանց հետ։

արագիլները հաղորդակցվում են միայն կտուցի կափկափյունով: Այդ ձայնն ասես գարնանամուտի ավետիս լինի: 

7. Գրի´ր կապույտ ներկված բառերի հականիշները։

——————————սև-սպիտակ

———————աղմկոտ-անաղմուկ

——————նորածին-մեծահասակ

———————Արի-վաղկոտ

8. Գրի´ր տեքստում հոգնակի թվով գործածված 2 բառ: ____ձաքեր___________արագիլներ_____________

____________________________

9. Ըստ տեքստի՝ արագիլները ինչպիսի՞ն են: Նկարագրի՛ր։

բառցր  սև  սպիտակ

10. Տրված գոյականները դարձրո՛ւ բայեր/գործողություն ցույց տվող բառեր/։

Թռիչք-թռչել

Գիր-գռեր

Միտք-մտքեր

Սեր-սիրել

Ջուր-ջռել

Ծաղիկ-ծաղկեի

11. Տրված բառերից որի՞ դիմաց է սխալ նշված նրա տեսակը՝ ըստ կազմության։

1)երկարություն- վերջածանցավոր բառ

2) խոտաբույս- հոդակապով բարդ բառ

3) արագիլ- պարզ բառ

4) զգուշավոր- պարզ բառ

12. Ո՞րն է տրված նախադասության ենթական։

Արագիլը

1. Ո՞ր  թվին է համապատասխանում  8 հազ․+7տ․+5մ․   կարգային գումարելիների գումարին։

1)875                            2)8075

3)8705+                         4)8750

2. Ամբողջ ճանապարհի   25  մասը անցնելուց հետո ո՞ր  մասը կմնա անցնելու։

1) 15                          2)53

3) 35 +                        4) 27

3.   Ո՞ր շարքի կոտորակներն են դասավորված  նվազման կարգով։

1) 15, 85, 185, 185 

2) 210,215,250,255 +

3) 75,45,25,95

4) 115,815,1215,215

4. Գտիր 7896-ը 10-ի բաժանելիս ստացված մնացորդը։

1)6             2)96 +

3)896         4)2

5.  Ո՞ր պատկերի 58 մասն է գունավորված։

1)                                                                            2)

+

3) 4)

6.          6 կմ 75 մ-ն արտահայտիր  մետրերով։

1)675մ       2)6075 +

3)81մ          4)135մ

7. Քանի՞ րոպե  է 56 ժամը։

1)72ր      2)11ր

3)56ր    4)50ր    

8. Մեկ կիլոգրամի ո՞ր մասն է կազմում 1 գրամը։

1) 110         2) 1100

3) 11000+    4) 110000

9. Թիվը  12-ի բաժանելիս   ի՞նչ ամենամեծ մնացորդ կարող է ստացվել։

           1)1              2)11 +

           3)6            4)12

10. Որքանո՞վ  կմեծանա  եռանիշ թիվը, եթե նրա գրությանը ձախից կցագրենք  2 թվանշանը։

 1)200-ով  + 2)2000-ով 

3)2-ով    4)20000-ով

11. Հաշվիր 3248։8-(6‧240-5‧240)+500 արտահայտության արժեքը։      666
12. Երեք թվերի գումարը 880 է։ Դրանցից  երկուսի գումարը  560 է։ Ո՞րն է երրորդ թիվը։880-560=320
13. Հաշվիր 8 մ9սմ-59սմ  արտահայտության արժեքը։

7m 50sm

14. Գտիր 6սմ կողմով քառակուսու մակերեսի    59 մասը:

6×6=36:9×5=20

15. Երեք իրար  հաջորդող  բնական  կենտ  թվերի գումարը 225 է։ Որո՞նք են այդ թվերը։ 

16. Գտիր  այն  թիվը, որը 9-ի բաժանելիս  քանորդում  ստացվում է 18, իսկ մնացորդում՝  6։
17. Եթե  Աշոտի մտապահած թվին ավելացնենք  4-ի եռապատիկը, կստանանք  ամենափոքր եռանիշ թիվը։ Ո՞ր թիվն է մտապահել Աշոտը։

Summative test

1)Make the sentences Interogative and Negative(0,5-3)

1.I can read and write English.

Can I read and write English?

I can’t read and write English.

2.Bob must go home after school.

Must Bob go home after school?

Bob must not go home after school.

3.I may stay at school after school.

May I stay at school after school ?

I may not stay at school after shool.

4.I shall go to school tomorrow.

Shall I go to school tomorrow?

I shall not go to school tomorrow.

5.They went to school yesterday.

Did they go to school yesterday?

They didn’t go to school yesterday.

6.We played computer games.

Did we play computer games?

We didn’t play computer games.

2)Write the comparative and superlative forms of the Adjectives(0,5-3)

1. Warm – Warmer The Warmest

2.big – bigger The biggest

3.cold – colder The coldest

4.happy – happier The happiest

5.beautiful – more beautiful-mist beautiful

6.comfortable – more comfortable-most comfortable

3)Choose the right form(1-4)

1.Tom played computer games yesterday.(plays,played)

2.Grandmother is making a cake in the kitchen now.(makes,is making)

3.My father washes his car every week.(washes,is washing)

4.Tomorrow at 9 o’clock I shall go to school.(shall go , went)

• Վերնագրի՛ր — «Մաթեմատիկայի ստուգատես. Չափումներ, պարագիծ և մակերես»
• Պատկերի՛ր (3d paint -ով կամ քեզ հարմար այլ ծրագրով ) խորանարդ և ուղղանկյունանիստ:
• Հաշվի՛ր քառակուսու պարագիծը և մակերեսը, եթե նրա չափումներն են․
  8 սմ, 9սմ, 10սմ, 11սմ, 12սմ
  13դմ, 14դմ, 15դմ, 16դմ, 17դմ
  18մ, 19մ, 20մ, 21մ, 22մ,
  23մմ, 24մմ, 25մմ, 26մ
  P=8×4=32
  S=8×8=64
  p=9×4=36
  S=9×9=81
• p=10×4=40
• S=10×10=100
• p=11×4=44
• S=11×11=121
• p=12×4=48
• S=12×12=134
• p=13×4=52
• S=13×13=169
  • p=14×4=56
  • s=14×14=196
  • p=15×4=60
  • s=15×15=
• Հաշվի՛ր ուղղանկյան պարագիծը և մակերեսը, եթե նրա չափումներն են՝
  5 դմ և7 դմ 
  7 դմ  և 8 դմ
  15 մմ և 14 մմ
  16 մմ և 17 մմ 
• Գտնել ABCDE բեկյալի երկարությունը, եթե AB=11սմ, BC=5 սմ, CD=8 սմ, DE=14 սմ:
• Աշխատանքի կատարման տևողությունը։

Պինգվիններ

Պինգվինները շատ հետաքրքիր արարածներ են։ Չնայած նրան, որ գիտնականները նրանց դասում են թռչունների շարքում, պինգվինները բոլորովին չեն կարողանում թռչել։ Դրա փոխարեն, նրանք հրաշալի լողում և սուզվում են։ Պինգվինները հիմնականում ապրում են Անտարկտիդա մայրցամաքում։ Այս զարմանալի թռչունները բոլորովին չեն վախենում ուժեղ ցրտից, քանի որ պատշպանված են ճարպի հաստ շերտով և խիտ փետուրներով։ Նույնիսկ ամենախիստ ձմռանը, երբ քամին փչում է ամենամեծ արագությամբ, պինգվինի վրա փետուր անգամ չի շարժվում։ Ահա թե ինչ ամուր են կպած դրանք պինգվինի մարմնին։

Նրանց փետուրները մարմնի վրա ըստ գույների են դասավորված՝ մեջքի մասը մուգ է, փորը՝ սպիտակ: Ամենախոշորը կայսերական պինգվինն է, որի մարմնի երկարությունը հասնում է մինչև 120 սանտիմետրի: Մյուս պինգվիններինը՝ 40–70 սմ է: Նրանք կարող են լինել 3–45 կիլոգրամ: Պինգվինների ոտքերը կարճ են և հաստ: Կրծքի մկանները լավ են զարգացած: Թևերը դարձել են լողաթաթեր, որոնց օգնությամբ պինգվինները լողալիս և սուզվելիս թիավարում են:

Պինգվինները ջրից դեպի ափ կամ սառույցի վրա դուրս են գալիս ցատկելով: Ցամաքի վրա շարժվում են քայլելով, ձյան վրա՝ սահելով:

Պինգվինները հիմնականում ապրում են մեծ խմբերով, որտեղ նրանց քանակը երբեմն հասնում է մեկ միլիոնի: Բայց կան որոշ տեսակներ, որոնք ապրում են փոքր խմբերով, երբեմն՝ միայնակ: Պինգվինները բույն են դնում  ափին մոտ: Բույնը դնում են ժայռերի, քարերի մեջ, ծառերի արմատների տակ, նաև սառույցի վրա: Ձվերը սովորաբար երկուսն են լինում։ Մինչև ձագերի լույս աշխարհ գալը, հայ պինգվինը դրանք պահում է թաթերի մեջ՝ ծածկելով փորի  ծալքով:

Պինգվինն անչափ հոգատար ու քնքուշ է իր ձագերի նկատմամբ: Ձագերն իրենց կյանքի առաջին իսկ պահից կարող են ապրել սառույցի վրա: Սկզբում նրանց մարմինը ծածկված է լինում աղվամազով, որի պատճառով չեն կարողանում լողալ ու ձուկ որսալ: Այդ ժամանակ  ձագերին կերակրում են ծնողները: 

Պինգվինները սնվում են հիմնականում ձկներով, փափկամարմիններով և խեցգետիններով: Երբ ձագերը մեծանում են,մեծ պինգվիններից մեկը դառնում է նրանց լողի «ուսուցիչը»: 

Պինգվինը խաղաղասեր է, երբեք չի հարձակվում մարդկանց վրա: Սակայն վտանգի դեպքում, գործի դնելով իր սուր կտուցը, պաշտպանում է ձագերին և բույնը:

Առաջադրանքներ

1.Ինչո՞ւ են գիտնականները պինգվիններին դասում թռչունների շարքը։ Տեքստից դո՛ւրս գրիր դահաստատող մեկ փաստ։ գիտնականները նրանց դասում են թռչունների շարքում, պինգվինները բոլորովին չեն կարողանում թռչել։

2. Որտե՞ղ են ապրում պինգվինները։ Նշի՛ր ճիշտ պատասխանը.

• Անտարկտիդա մայրցամաքում,
• հարավային մասում,
• խիտ անտառներում,
• Ամերիկա մայրցամաքում:

3. Որո՞նք են ամենախոշոր պինգվինները,և որքա՞ն է նրանցչափը։ Տեքստից դո՛ւրս գրիր այդ մասին պատմող հատվածը։ Ամենախոշորը կայսերական պինգվինն է, որի մարմնի երկարությունը հասնում է մինչև 120 սանտիմետրի: Մյուս պինգվիններինը՝ 40–70 սմ է:

4. Ինչպե՞ս են պինգվինները տեղաշարժվում սառույցի, ցամաքի և ձյան վրա։
Տեքստից դո՛ւրս գրիր այդ մասին պատմող հատվածը։ Պինգվիները ջրից դեպի

5. Որտե՞ղ են բույն դնում պինգվինները։ Ընդգծի՛ր սխալ պատասխանը.

• ժայռերի մեջ,
• ափին մոտ,
• սառույցի վրա,
• ջրի տակ,
• ծառի արմատների տակ,
• քարերի մեջ:

6.  Տեքստից դո՛ւրս գրիր պինգվին ծնողների մասին պատմող հատվածները։

Պինգվինն անչափ հոգատար ու քնքուշ է իր ձագերի նկատմամբ: Ձագերն իրենց կյանքի առաջին իսկ պահից կարող են ապրել սառույցի վրա:

7. Ընտրի´ր ճիշտ պատասխանը:

• Պինգվինները կռվարար են:
• Պինգվինները հարձակվում են մարդկանց վրա:
• Պինգվինները խաղաղասեր են:
• Պինգվինները հարձակվում են այլ կենդանիների վրա:

8. Գրի՛ր տեքստում կապույտով ընդգծված բառերի հականիշները։

հաստ – բարակ

կարճ – երկար

լավ – վատ

փոքր – մեծ

9. Գրի´ր տեքստում հոգնակի թվով գործածված երկու բառ:

Պինգվիններ,Գիտնականներ

10. Տեքստից դո՛ւրս գրիր պինգվիններին բնութագրող երկու բառ։

Հետաքրքիր,Հոգատար

11. Ընդգծի´ր ճիշտ պատասխանը։

«Հրաշալի», «ուժեղ» բառերը ցույց են տալիս.

• առարկա,
• թիվ,
• հատկանիշ,
• գործողություն:

12. Գտի´ր միակ բարդ բառը:

Անչափ, խաղաղասեր, ձագ, ձուկ, քնքուշ:

 

Հարցաշար

• Վերնագրի՛ր — «Մաթեմատիկայի ստուգատես. Տվյալներ, պատկերումը աղյուսակի տեսքով, սյունակային դիագրամ»
• Օրվա քանի՞ ժամն ես արթուն — 9:30
• Օրվա քանի՞ ժամն ես խաղում բակում — 0-0
• Օրվա քանի՞ ժամն ես աշխատում համակարգչով — 7-6
• Օրվա  քանի՞ ժամն ես կարդում — 0/10
• Օրվա քանի՞ ժամն ես  սպորտով զբաղվում — 10
• Օրա քանի՞ ժամն ես օգտագործում հեռախոսդ — 20-40

Աշխատանքը պատկերում ես սյունակային դիագրամի տսքով

Posted on 14 мая 2025

«Аисты»

На краю деревни росло большое дерево, на котором аисты устроили своё гнездо. Однажды люди узнали о гибели одного аиста. Когда вывелись птенцы, пришлось другому аисту одному кормить своих птенцов.

Ему было трудно. Аистята подрастали. Они всё время просили есть. Из гнезда видны были головки птенцов. Малыши беспокойно смотрели по сторонам, потому что были голодны.

Шли с речки ребята, увидели птенцов. Один мальчик снял со связки маленькую рыбку. Он протянул её на шесте прямо аисту в клюв. Аистята сначала испугались. Но один схватил рыбу и съел. С тех пор ребята стали помогать аисту кормить птенцов. Каждый день ловили они в речке за рощей рыбу для аистят.

Вопросы:

1. Где находилось гнездо аистов?
2. – На большом дереве.
3. Что случилось с одним из аистов?
4. – он умер
5. Как себя вели аистята, когда были голодны?
6. – Малыши беспокойно смотрели по сторонам, потому что были голодны
7. Кто увидел голодных птенцов?
8. – дети
9. Как отреагировали птенцы на первую рыбу?
10. – Аистята сначала испугались.
11. Что стали делать ребята каждый день?
12. – ребята стали помогать аисту кормить птенцов.
13. Чему учит нас эта история?
14. – нужно помогать животным и не только.

Բնագիտություն

Continue reading Բնագիտության հաշվետվություն

Дата: 30 сентября 2022Автор: flouradavtian60280 Комментарии

Մեր հանրապետության կառավարության նստավայրը մայրա­քաղաք Երևանն է: Այստեղ են կայացվում մեր երկրի համար ամե­նակարևոր որոշումները: Իսկ հիմա պատկերացնենք, թե  ի՞նչ կկա­տարվեր, եթե հեռավոր կամ թեկուզ և մայրաքաղաքին մոտ գտնվող ցանկացած մեծ ու փոքր բնակավայրի առօրյա հարցերով զբաղվեին միայն Երևանում: Իրենց հուզող ցանկացած խնդրի լուծման համար մարդիկ ստիպված պետք է երկար ճանապարհ հաղթահարեին Երևան հասնելու համար: Այդպիսի անհարմարություններից խուսափելու համար Հայաստանի Հանրապետության տարածքը բաժանված Է վարչատարածքային միավորների՝ մարզերի: Դրանք 10-են

Հայաստանի Հանրապետության մարզերը

Վարչական մարզերՄարզային կենտրոնը1. ԱրագածոտնԱշտարակ2. ԱրարատԱրտաշատ3. ԱրմավիրԱրմավիր4. ԳեղարքունիքԳավառ5. ԼոռիՎանաձոր6. ԿոտայքՀրազդան7. ՇիրակԳյումրի8. ՍյունիքԿապան9. Վայոց ՁորԵղեգնաձոր10. ՏավուշԻջևան

Յուրաքանչյուր մարզ ունի իր մարզպետարանը, որը մարզպետի գլխւսվորութամբ զբաղվում է տվյալ մարզի գյուղերի և  քաղաքների զարգացման, բնակչության կյանքին առնչվող հարցերի և շատ այլ պետական խնդիրների լուծմամբ: Բացի այդ, յուրաքանչյուր բնակավայրի խնդիրների լուծմամբ զբաղվում են տեղական ինքնակառավարման մարմինները՝ քաղաքապետի կամ գյուղապետի գլխավորությամբ: Հայաստանի Հանրապետության տարածքում կա ավելի քան 900 բնակավայր: Դրանցից 49-ը քաղաքներեն, մնացածը՝ գյուղեր: Քաղաք­ները միմյանցից տարբերվում են մի շարք հատկանիշներով՝ բնակչու­թյան թվով, տնտեսական գործունեութամբ և այլն:

Հայաստանի ամենախոշոր քաղաքը Երևանն է: Այստեղ են գտնվում մեր հանրապետության նախագահի նստավայրը, կառավարության շենքը, Ազգային ժողովը, բոլոր նախարարությունները: Երևանում կան բազմաթիվ գործարաններ, մշակութային օջախներ, թանգարաններ, համալսարաններ, ժամանակակից հյուրանոցներ և այլն:

Հանրապետության երկրորդ խոշոր քաղաքը Շիրակի մարզկենտրոն Գյումրին է: 1986թ. դեկտեմբերի 7-ին տեղի ունեցած ավերիչ երկրաշարժից հետո այն վերականգնվում է:

Երևանի շուրջը ձևավորվել են մի շարք փոքր և միջին մեծության քաղաքներ, որոնք բազմաթիվ արտադրական, մշակութային և այլ կապերով կապված են մայրաքա­ղաքի հետ: Դրանցից են Աբովյանը, Վայոց Ձորի մարզում Է գտնվում առողջարանային քաղաք Ջերմուկը, որը հայտնի է իր բուժիչ հանքային ջրերով:

Մեր հանրապե­տության քաղաքները անընդհատ զարգանում են, բարեկարգվում, հարստանում ժամանակակից շինություններով, ձեռնարկություններով:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Թվարկիր և քարտեզի վրա ցույց տուր Հայաստանի Հանրապետության մարզերը և մարզկենտրոնները:
2. Ինչո՞ւ է մեր հանրապետութան տարածքը բաժանվել մարզերի: Ովքե՞ր են զբաղվում քաղաքների և գյուղերի տարբեր խնդիրների լուծմամբ:
3. Կազմիր քո բնակավայրին մոտ գտնվող քաղաքների և գյուղերի ցուցակը: